ระบบคลินิกออนไลน์ (Cloud) กับโปรแกรมติดตั้งในเครื่อง ต่างกันอย่างไร

คำถามที่เจ้าของคลินิกถามบ่อยเมื่อเริ่มมองหาระบบใหม่คือ ควรใช้ระบบคลินิกออนไลน์ที่ทำงานบนคลาวด์ หรือโปรแกรมแบบเดิมที่ติดตั้งในคอมพิวเตอร์ของคลินิก ทั้งสองแบบมีข้อดีข้อจำกัดต่างกัน และไม่มีคำตอบเดียวที่ถูกสำหรับทุกคลินิก บทความนี้อธิบายความแตกต่างทีละด้านแบบตรงไปตรงมา รวมถึงข้อกังวลที่พบบ่อย เพื่อให้คุณตัดสินใจได้จากข้อมูล ไม่ใช่จากคำโฆษณา

สองแบบนี้ทำงานต่างกันอย่างไร

โปรแกรมติดตั้งในเครื่อง (On-premise) คือซอฟต์แวร์ที่ติดตั้งบนคอมพิวเตอร์หรือเครื่องเซิร์ฟเวอร์ภายในคลินิก ข้อมูลทั้งหมดเก็บอยู่ในเครื่องนั้น คอมพิวเตอร์เครื่องอื่นในคลินิกเชื่อมต่อผ่านเครือข่ายภายใน การดูแลเครื่อง อัปเดตโปรแกรม และสำรองข้อมูลเป็นหน้าที่ของคลินิกหรือช่างที่คลินิกจ้าง

ระบบบนคลาวด์ (Cloud) คือระบบที่ทำงานบนเซิร์ฟเวอร์ของผู้ให้บริการ คลินิกเข้าใช้งานผ่านเบราว์เซอร์และอินเทอร์เน็ต ผู้ให้บริการเป็นผู้ดูแลเซิร์ฟเวอร์ อัปเดตระบบ และสำรองข้อมูล คลินิกจ่ายค่าบริการเป็นรายเดือนหรือรายปี แทนการซื้อโปรแกรมขาดและซื้อเครื่องเซิร์ฟเวอร์เอง

เปรียบเทียบระบบคลินิกออนไลน์กับแบบติดตั้งทีละด้าน

จากตาราง จะเห็นว่าระบบคลาวด์ย้ายภาระด้านเทคนิคไปอยู่ที่ผู้ให้บริการ ส่วนโปรแกรมติดตั้งให้คลินิกควบคุมเองทั้งหมด แต่ก็ต้องรับผิดชอบเองทั้งหมดเช่นกัน

ข้อกังวลที่พบบ่อยเกี่ยวกับระบบคลาวด์

ถ้าอินเทอร์เน็ตล่มจะทำอย่างไร

นี่คือข้อจำกัดจริงของระบบคลาวด์ที่ไม่ควรมองข้าม วิธีลดความเสี่ยงที่คลินิกส่วนใหญ่ใช้คือมีอินเทอร์เน็ตสำรอง เช่น แชร์สัญญาณจากมือถือหรือเราเตอร์ใส่ซิมการ์ด และเตรียมแบบฟอร์มกระดาษสำหรับบันทึกชั่วคราวเพื่อนำเข้าระบบเมื่อเชื่อมต่อได้อีกครั้ง

ข้อมูลอยู่บนคลาวด์ปลอดภัยไหม

ความปลอดภัยไม่ได้ขึ้นกับว่าข้อมูลอยู่ที่ไหน แต่ขึ้นกับการป้องกัน เครื่องคอมพิวเตอร์ในคลินิกที่ไม่มีใครดูแลอาจเสี่ยงกว่าก็ได้ ทั้งจากมัลแวร์ เครื่องเสีย หรือถูกขโมย สิ่งที่ควรตรวจสอบคือผู้ให้บริการแยกข้อมูลแต่ละคลินิกอย่างไร เข้ารหัสข้อมูลสำคัญหรือไม่ มีการยืนยันตัวตนสองชั้น บันทึกการเข้าถึง และสำรองข้อมูลอย่างสม่ำเสมอหรือเปล่า ความรู้พื้นฐานด้านความมั่นคงปลอดภัยของบริการดิจิทัลศึกษาได้จากสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) และดูวิธีป้องกันบัญชีเพิ่มเติมใน ยืนยันตัวตนสองชั้น (2FA) ป้องกันบัญชีคลินิก

ใช้งานช้ากว่าโปรแกรมในเครื่องหรือเปล่า

ระบบคลินิกออนไลน์ส่วนใหญ่รับส่งข้อมูลทีละไม่มาก การบันทึกประวัติหรือออกใบเสร็จจึงใช้อินเทอร์เน็ตบ้านหรือสำนักงานทั่วไปได้สบาย สิ่งที่มีผลมากกว่าคือคุณภาพสัญญาณ Wi-Fi ภายในคลินิก ถ้าห้องตรวจอยู่ไกลจากเราเตอร์ หรือมีผนังหนาหลายชั้น ควรติดตั้งตัวกระจายสัญญาณเพิ่ม และแยกเครือข่ายสำหรับผู้ป่วยออกจากเครือข่ายที่พนักงานใช้ทำงาน เพื่อทั้งความเร็วและความปลอดภัย

ข้อมูลเป็นของใคร

ข้อมูลผู้ป่วยต้องเป็นของคลินิกเสมอ ไม่ว่าจะใช้ระบบแบบใด ให้อ่านเงื่อนไขการใช้บริการว่าส่งออกข้อมูลได้หรือไม่ และเมื่อเลิกใช้หรือแพ็กเกจหมดอายุ ข้อมูลจะเป็นอย่างไร

แบบไหนเหมาะกับคลินิกของคุณ

• ระบบบนคลาวด์เหมาะกับ: คลินิกที่ไม่มีเจ้าหน้าที่ไอที ต้องการเริ่มเร็ว มีหลายสาขาหรือวางแผนขยาย และเจ้าของอยากดูข้อมูลจากนอกคลินิก
• โปรแกรมติดตั้งเหมาะกับ: คลินิกในพื้นที่ที่อินเทอร์เน็ตไม่เสถียรจริง ๆ และมีคนดูแลระบบและสำรองข้อมูลได้อย่างมีวินัย

สำหรับคลินิกที่ใช้โปรแกรมติดตั้งอยู่แล้วและอยากย้ายมาคลาวด์ ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนทุกอย่างในวันเดียว อาจเริ่มจากลงทะเบียนผู้ป่วยและบันทึกการรักษาในระบบใหม่ตั้งแต่วันที่กำหนด แล้วเก็บระบบเก่าไว้เปิดดูประวัติย้อนหลังระยะหนึ่ง ระหว่างนั้นทยอยย้ายข้อมูลสำคัญ เช่น ทะเบียนผู้ป่วยและประวัติแพ้ยา

ไม่ว่าเลือกแบบใด เรื่องการสำรองข้อมูลต้องคิดให้ครบ ดูหลักการได้ใน สำรองข้อมูลคลินิก กฎ 3-2-1 และการทดสอบกู้คืน

เคล็ดลับ: ก่อนตัดสินใจ ลองคำนวณค่าใช้จ่ายรวมห้าปีของทั้งสองแบบ รวมค่าเครื่อง ค่าช่าง ค่าอัปเดต และเวลาที่ทีมงานเสียไปเมื่อระบบมีปัญหา ไม่ใช่เทียบแค่ราคาซื้อกับค่าบริการเดือนแรก

ถ้ากำลังเปรียบเทียบผู้ให้บริการหลายราย ใช้ checklist ใน วิธีเลือกโปรแกรมคลินิก ประกอบการตัดสินใจได้

MACLINIC เป็นระบบคลินิกออนไลน์แบบไหน

MACLINIC เป็นระบบบนคลาวด์ที่ใช้ผ่านเบราว์เซอร์บนคอมพิวเตอร์ แท็บเล็ต และมือถือ ไม่ต้องติดตั้งโปรแกรม และติดตั้งเป็นแอปบนหน้าจอโฮม (PWA) ได้ ด้านความปลอดภัยมีการแยกข้อมูลรายคลินิก สิทธิ์ตามบทบาท เข้ารหัสเลขบัตรประชาชนในฐานข้อมูล เก็บเอกสารแนบไว้นอกเว็บสาธารณะ Audit log ยืนยันตัวตนสองชั้นด้วยแอป Authenticator หมดเวลาใช้งานอัตโนมัติ และสำรองข้อมูลทุกวัน ข้อมูลเป็นของคลินิก ส่งออกได้เสมอ และเมื่อแพ็กเกจหมดอายุ ข้อมูลไม่ถูกลบ ยังเปิดดูและพิมพ์ได้ ส่วนการใช้งานต้องเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต จึงแนะนำให้เตรียมอินเทอร์เน็ตสำรองไว้เสมอ

สรุป

ระบบคลินิกออนไลน์ช่วยลดภาระด้านเทคนิค ลดเงินลงทุนเริ่มต้น และให้คุณเข้าถึงข้อมูลได้จากทุกที่ แลกกับการต้องพึ่งพาอินเทอร์เน็ต ส่วนโปรแกรมติดตั้งในเครื่องให้การควบคุมเต็มที่ แต่คลินิกต้องดูแลทุกอย่างเอง เลือกจากความพร้อมและข้อจำกัดของคลินิกคุณ และตรวจสอบเรื่องความปลอดภัยกับความเป็นเจ้าของข้อมูลให้ชัดเจนก่อนตัดสินใจ หากต้องการลองระบบบนคลาวด์ สมัครใช้งาน MACLINIC ได้ทันที